ফাষ্ট ট্ৰেক আদালত (Fast Track Court – FTC) মানে দ্ৰুত বিচাৰ আদালত। এই আদালতবোৰ ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থাত বিশেষভাৱে গঢ়ি তোলা হৈছে যাতে গুৰুত্বপূৰ্ণ গোচৰবোৰ সোনকালে শুনানি কৰি শেষ কৰিব পৰা যায়। বিশেষকৈ মহিলা আৰু শিশুৰ বিৰুদ্ধে হোৱা জঘন্য অপৰাধৰ গোচৰত এই আদালতৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
আৰম্ভণি
ভাৰতৰ সাধাৰণ আদালতসমূহত বহু বছৰ ধৰি লাখ লাখ গোচৰ অমীমাংসিত হৈ থাকিছিল। এই বোজা কমাবলৈ ২০০০ চনত, একাদশ বিত্ত আয়োগৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি, প্ৰথমবাৰৰ বাবে ফাষ্ট ট্ৰেক কোৰ্ট আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল—
- বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া সোনকালে শেষ কৰা
- কাৰাগাৰত বিচাৰাধীন কয়দীৰ সংখ্যা কমোৱা
পিছলৈ গৈ ২০১৯ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ধৰ্ষণ আৰু শিশুৰ যৌন অপৰাধৰ গোচৰৰ বাবে ফাষ্ট ট্ৰেক স্পেচিয়েল কোৰ্ট নামৰ বিশেষ ব্যৱস্থা আৰম্ভ কৰে।
ফাষ্ট ট্ৰেক আদালতৰ মূল উদ্দেশ্য
- সাধাৰণ আদালতৰ ওপৰত থকা গোচৰৰ ভিৰ কমোৱা
- ভুক্তভোগীক দেৰি নকৰাকৈ ন্যায় দিয়া
- দোষীক সোনকালে শাস্তি দি সমাজত ভুল কামৰ বিৰুদ্ধে কটাক্ষ বঢ়োৱা
সৰল ভাষাত ক’লে, দেৰি হোৱা ন্যায় মানে ন্যায় নোহোৱা—এই ভাবনাৰ ওপৰতেই এই আদালত গঢ়ি তোলা হৈছে।
বৰ্তমানৰ অৱস্থা (২০২৫)
২০২৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে এই ব্যৱস্থাখন ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে বৃদ্ধি কৰিছে।
বৰ্তমান সমগ্ৰ ভাৰতত সাত শতাধিক ফাষ্ট ট্ৰেক স্পেচিয়েল কোৰ্ট চলি আছে। ইয়াৰে বহু আদালত কেৱল শিশুৰ বিৰুদ্ধে হোৱা যৌন অপৰাধৰ গোচৰৰ বাবেই ব্যৱহৃত হয়।
কাম কৰাৰ ধৰণ আৰু বিশেষ বৈশিষ্ট্য
- এই আদালতসমূহত অভিজ্ঞ অতিৰিক্ত জিলা ন্যায়াধীশ পৰ্যায়ৰ বিচাৰক নিযুক্তি দিয়া হয়
- চেষ্টা কৰা হয় যাতে নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত গোচৰ শেষ হয়
- শিশু আৰু মহিলা ভুক্তভোগীয়ে যাতে ভয় নোপোৱাকৈ কথা ক’ব পাৰে, তাৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থা কৰা থাকে
- শুনানিত অকাৰণ দেৰি এৰাই চলা হয়
মুখ্য সমস্যা আৰু প্ৰত্যাহ্বান
ভাল ফলাফল থকা সত্ত্বেও কিছুমান সমস্যা দেখা যায়—
- বহু ঠাইত সুকীয়া ভৱন আৰু আধুনিক সুবিধাৰ অভাৱ
- বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাৰ প্ৰতিবেদন আহিবলৈ পলম হোৱা
- বিচাৰকৰ সংখ্যা কম হোৱাৰ বাবে কামৰ চাপ বেছি হোৱা
ফাষ্ট ট্ৰেক কোৰ্ট ভাৰতীয় ন্যায় ব্যৱস্থাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। ই কেৱল গোচৰৰ ভিৰ কমোৱা নাই, সাধাৰণ মানুহৰ ন্যায় ব্যৱস্থাৰ ওপৰত থকা বিশ্বাসো বঢ়াইছে। আগলৈ যদি আন্তঃগাঁথনি আৰু জনবল বেছি উন্নত কৰা যায়, তেন্তে এই আদালতসমূহে সমাজত ন্যায় আৰু সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আৰু ডাঙৰ ভূমিকা ল’ব।
