লোক আদালত (Lok Adalat) হ’ল ভাৰতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকল্প বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থা, যি ‘আইনী সেৱা কৰ্তৃপক্ষ আইন, ১৯৮৭’ (Legal Services Authorities Act, 1987) ৰ অধীনত গঠিত এক বৈধানিক সংস্থা। ইয়াক সাধাৰণতে “জনতাৰ আদালত” বুলিও কোৱা হয়।
লোক আদালতৰ মূল লক্ষ্য হৈছে আদালতৰ বাহিৰতে শান্তিপূৰ্ণভাৱে গোচৰ-মোকদ্দমা নিষ্পত্তি কৰা আৰু সাধাৰণ নাগৰিকক সহজ, দ্ৰুত আৰু বিনামূলীয়া ন্যায় প্ৰদান কৰা।
লোক আদালতৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ
১. শান্তিপূৰ্ণ নিষ্পত্তি
লোক আদালতত গোচৰসমূহ আপোচ-মীমাংসা আৰু বুজাবুজিৰ জৰিয়তে, কোনো ধৰণৰ কঠোৰ বিবাদ বা শাস্তিমূলক প্ৰক্ৰিয়া অবিহনে নিষ্পত্তি কৰা হয়। ইয়াৰ সকলো কাৰ্যসূচী National Legal Services Authority (NALSA) ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়।
২. গোচৰৰ প্ৰকাৰ
লোক আদালতত তলত দিয়া ধৰণৰ গোচৰ উত্থাপন কৰিব পাৰি—
- আদালতত ইতিমধ্যে বিচাৰধীন হৈ থকা গোচৰ
- আদালতলৈ নোযোৱা গোচৰ (Pre-litigation matters)
৩. সম্পূৰ্ণ খৰচবিহীন ব্যৱস্থা
লোক আদালতত গোচৰ নিষ্পত্তিৰ বাবে কোনো আদালত মাচুল (Court Fee) দিব নালাগে। যদি আদালতত চলি থকা গোচৰ এটা লোক আদালতত নিষ্পত্তি হয়, তেন্তে আগতে জমা দিয়া আদালত মাচুল সম্পূৰ্ণৰূপে ওভতাই দিয়া হয়।
৪. চূড়ান্ত আৰু বাধ্যতামূলক ৰায়
লোক আদালতে দিয়া ৰায় বা ‘Award’ এ চিভিল কোৰ্টৰ ডিক্ৰীৰ সম মৰ্যাদা লাভ কৰে। এই ৰায় চূড়ান্ত আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে কোনো আদালতত আপীল কৰিব নোৱাৰি।
৫. মুখ্য উদ্দেশ্য
লোক আদালতৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ হ’ল—
- দৰিদ্ৰ আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ লোকক বিনামূলীয়া আইনী সেৱা প্ৰদান কৰা
- আদালতৰ ওপৰত পৰা বোজা হ্ৰাস কৰা
- অতি কম সময়ৰ ভিতৰত দ্ৰুত আৰু সুলভ ন্যায় প্ৰদান কৰা
অধিক তথ্য ক’ত পাব?
লোক আদালত আৰু আইনী সেৱা সম্পৰ্কে অধিক জানিবলৈ আপুনি National Legal Services Authority (NALSA) ৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰে।
