অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান কেইখনৰ নাম লিখা

অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান কেইখনৰ নাম হৈছে:

ক্ৰমিক নং	ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	অৱস্থিতি	মাটিকালি (বৰ্গ কিঃমিঃ)
১	কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	গোলাঘাট জিলা, নগাঁও	১০৯০ বৰ্গ কিঃমিঃ
২	ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	তিনিচুকীয়া জিলা, ডিব্ৰুগড়	৩৪০ বৰ্গ কিঃমিঃ
৩	ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	দৰং জিলা, শোণিতপুৰ জিলা	৭৮.৮১ বৰ্গ কিঃমিঃ
৪	মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	বাক্সা জিলা	৯৫০ বৰ্গ কিঃমিঃ
৫	নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	শোণিতপুৰ জিলা	২০০ বৰ্গ কিঃমিঃ
৬	দিহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	ডিব্ৰুগড় আৰু তিনিচুকীয়া জিলা	২৩৪.২৬ বৰ্গ কিঃমিঃ
৭	ৰাইমনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	কোকৰাঝাৰ	৪২২ বৰ্গ কিঃমিঃ
৮	শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান	কোকৰাঝাৰ আৰু চিৰাং	৩১৬.২৯ বৰ্গ কিঃমিঃ

১. কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Kaziranga National Park)

কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ অন্যতম গৌৰৱ আৰু ই ইউনেস্কোৰ দ্বাৰা স্বীকৃত এখন বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ। গোলাঘাট আৰু নগাঁও জিলাৰ মাজত অৱস্থিত এই উদ্যানখন এক শৃংগী গঁড়ৰ বাবে বিশ্বজুৰি পৰিচিত, যিটো ভাৰতীয় উপ-মহাদেশত বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰজাতি। কাজিৰঙাত বিশ্বৰ মুঠ গঁড়ৰ দুই-তৃতীয়াংশ পোৱা যায়। প্ৰধানকৈ ওখ ঘাঁহনি, জলাশয় আৰু ক্ৰান্তীয় সেমেকা পৰ্ণপাতী অৰণ্যৰে ভৰা এই অঞ্চলটোৱে গঁড়ৰ উপৰিও অন্য বহুতো বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে আদৰ্শ বাসস্থান গঢ়ি তুলিছে।

গঁড়ৰ বাহিৰেও, কাজিৰঙা বাঘৰ বাবেও এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সংৰক্ষিত অঞ্চল, য’ত বিশ্বৰ ভিতৰতে প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত বাঘৰ ঘনত্ব সৰ্বাধিক। ইয়াত বৃহৎ সংখ্যক হাতী, বনৰীয়া ম’হ, আৰু বিশ্বৰ একমাত্ৰ দলদোপ পহুৰ (Swamp Deer) বসতি আছে। উদ্যানখন চৰাই পৰ্যবেক্ষকসকলৰ বাবেও স্বৰ্গস্বৰূপ, কাৰণ ইয়াত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ স্থানীয় আৰু প্ৰব্ৰজিত চৰাই দেখা পোৱা যায়। কাজিৰঙাৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যই ইয়াক কেৱল অসমতে নহয়, সমগ্ৰ বিশ্বতে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।

২. মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Manas National Park)

ভূটানৰ হিমালয়ৰ পাদদেশত অৱস্থিত মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আন এখন ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ আৰু ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প, হাতী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বায়োস্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ। মানস নদীৰ পাৰত বিস্তৃত হৈ থকা এই উদ্যানখন ইয়াৰ অনন্য প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু বিৰল বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে জনাজাত। ইয়াত থকা অৰণ্যসমূহ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ এক বিশাল ভঁৰাল, য’ত বিশ্বৰ ভিতৰতে বিলুপ্তপ্ৰায় বহুতো প্ৰাণী যেনে সোণালী বান্দৰ (Golden Langur), পিগমি হগ (Pygmy Hog), আৰু হিজল (Hispid Hare) আদি পোৱা যায়।

মানসৰ সৌন্দৰ্য্য ইয়াৰ পাহাৰীয়া দৃশ্য আৰু নদীৰ মনোমোহা পৰিৱেশত নিহিত হৈ আছে। এই উদ্যানখন অসমৰ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ইতিহাসত এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে থিয় দিছে। ইয়াত বাঘ, হাতী, গঁড় (পুনৰ সংস্থাপন কৰা), বনৰীয়া ম’হৰ উপৰিও প্ৰায় ৩৫০ বিধতকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বিচৰণ ভূমি। মানসৰ শান্ত আৰু নিস্তব্ধ পৰিৱেশে প্ৰকৃতিপ্ৰেমীসকলক এক অনন্য অভিজ্ঞতা প্ৰদান কৰে।

৩. ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Dibru-Saikhowa National Park)

ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ পূব প্ৰান্তত, তিনিচুকীয়া জিলাত অৱস্থিত এক বিশেষ ধৰণৰ নদীদ্বীপ উদ্যান। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ডিব্ৰু নদীৰ মাজত বিস্তৃত হৈ থকা এই অঞ্চলটো ঘাইকৈ অৰ্ধ-চিৰসেউজ অৰণ্য, সেমেকা পৰ্ণপাতী অৰণ্য আৰু ঘাঁহনিৰে গঠিত। ই একমাত্ৰ উদ্যান য’ত বন্য অশ্ব বা বনৰীয়া ঘোঁৰা (Feral Horses) দেখা পোৱা যায়। জলজ পৰিৱেশৰ বাবে এই উদ্যানখন জলচৰ প্ৰাণী আৰু চৰাইৰ বাবে এক মুখ্য কেন্দ্ৰ।

এই উদ্যানখন বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাইৰ বাবে বিখ্যাত, য’ত দুষ্প্ৰাপ্য দেওহাঁহকে (White-winged Wood Duck) ধৰি বহুতো স্থানীয় আৰু প্ৰব্ৰজিত চৰাই পোৱা যায়। ইয়াত বাঘ, হাতী, মেঘলীয়া বাঘ (Clouded Leopard), মলুৱা বান্দৰকে ধৰি বিভিন্ন ধৰণৰ বন্যপ্ৰাণী আছে। ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ অনন্য পাৰিপাৰ্শ্বিক তন্ত্ৰই ইয়াক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে, যিটো প্ৰকৃতি গৱেষকসকলৰ বাবে বিশেষ আকৰ্ষণৰ বিষয়।

৪. নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Nameri National Park)

অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাত অৱস্থিত নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান পূব হিমালয়ৰ পাদদেশৰ সেউজীয়া অৰণ্যৰ এক মনোমোহা নিদৰ্শন। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাক্কে ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ সৈতে সীমা সংযোগ কৰি থকা এই উদ্যানখন মূলতঃ ইয়াৰ চৰাইৰ বাবে জনাজাত। নামেৰি নদী উদ্যানখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে, যাৰ ফলত ইয়াত এক সুন্দৰ জলজ পৰিৱেশ সৃষ্টি হৈছে আৰু এংলিং (মাছ মৰা) কাৰ্যকলাপৰ বাবেও এই অঞ্চলটো জনপ্ৰিয়।

নামেৰি হাতীৰ বাবেও এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সংৰক্ষিত অঞ্চল আৰু ইয়াত বাঘ, নাহৰফুটুকী বাঘ, ঢেকীয়া পতীয়া বাঘ আদি দেখা পোৱা যায়। ই বিশেষকৈ বিলুপ্তপ্ৰায় দেওহাঁহৰ এক মুখ্য বাসস্থান। এই উদ্যানখনে ট্ৰেকিং, ৰিভাৰ ৰাফটিং আৰু কেম্পিং আদি দুঃসাহসিক ক্ৰীড়াৰ সুবিধা আগবঢ়ায়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক প্ৰকৃতিৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। নামেৰিৰ শান্ত আৰু ঘন অৰণ্যই ইয়াক এক আদৰ্শ পৰিৱেশগত হটস্পট হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।

৫. ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Orang National Park)

ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, যাক ‘মিনি কাজিৰঙা’ বুলিও জনা যায়, দৰং আৰু শোণিতপুৰ জিলাৰ সীমাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উত্তৰ পাৰে অৱস্থিত। আয়তনত সৰু হ’লেও, ইয়াৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য অতি সমৃদ্ধ। এই উদ্যানখনো কাজিৰঙাৰ দৰেই এক শৃংগী গঁড়ৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰা হৈছে আৰু ইয়াত গঁড়ৰ সংখ্যা উল্লেখনীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ভূমিৰ গঠনো কাজিৰঙাৰ দৰে ঘাঁহনি আৰু জলাহভূমিৰে গঠিত।

গঁড়ৰ উপৰিও, ওৰাং ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণৰ বাবেও গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইয়াত বাঘৰ ঘনত্ব বেছি। পহু, বনৰীয়া ম’হ, হাতী আৰু বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছ ইয়াত পোৱা যায়। ওৰাঙে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলজ পৰিৱেশৰ সৈতে এক সুন্দৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিছে। চৰাই পৰ্যবেক্ষকসকলৰ বাবেও ই এক আকৰ্ষণীয় স্থান, য’ত বিভিন্ন জলচৰ পক্ষীৰ সমাগম ঘটে। এই সৰু উদ্যানখনে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছে।

৬. দেহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Dehing Patkai National Park)

দেহিং পাটকাই অসমৰ শেহতীয়াভাৱে স্বীকৃতি লাভ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ই অসমৰ ডিব্ৰুগড় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ তৈলক্ষেত্ৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এক বিশাল বৰ্ষাৰণ্য (Rainforest)। এই উদ্যানখনক প্ৰায়ে ‘পূবৰ আমাজন’ বুলি অভিহিত কৰা হয়, কাৰণ ইয়াৰ অৰণ্য অতি ঘন আৰু সেউজীয়া। দেহিং নদী আৰু পাটকাই পাহাৰৰ নাম অনুসৰি এই উদ্যানখনৰ নাম ৰখা হৈছে।

ইয়াত পোৱা উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ প্ৰজাতিসমূহ ভাৰতৰ আন কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানতকৈ পৃথক। ইয়াত হলৌ বান্দৰ (Hoolock Gibbon), হাতী, বাঘ, নাহৰফুটুকী বাঘ আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ সৰীসৃপ পোৱা যায়। বিশেষকৈ ইয়াত পোৱা বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পখিলা আৰু অৰ্কিডে পৰ্যটকক আকৰ্ষিত কৰে। দেহিং পাটকাই অঞ্চলটোৱে অসমৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰিছে।

৭. ৰাইমোনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Raimona National Park)

ৰাইমোনাও অসমৰ নতুনকৈ ঘোষণা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ই বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল ৰিজিয়নৰ (BTR) কোকৰাঝাৰ জিলাত ভূটানৰ ৰয়েল মানস নেশ্যনেল পাৰ্কৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ অৱস্থিত। ই এক ট্ৰান্স-বাউণ্ডাৰী কনজাৰ্ভেচন লেণ্ডস্কেপ (Trans-Boundary Conservation Landscape) গঠন কৰিছে, যিটো বন্যপ্ৰাণীৰ মুক্ত বিচৰণৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই উদ্যানখন বিশেষকৈ সোণালী বান্দৰৰ (Golden Langur) বাবে বিখ্যাত।

ৰাইমোনাৰ অৰণ্যৰ ভিতৰত পকীপথাৰ অঞ্চলত বিভিন্ন বন্যপ্ৰাণীৰ বসতিস্থল। ইয়াত হাতী, বাঘ, গৌৰ (Indian Bison), চিতাবাঘ আৰু কেৱল ভাৰততে নহয়, বিশ্বজুৰি বিলুপ্তপ্ৰায় বহুতো চৰাইৰ প্ৰজাতি পোৱা যায়। ভূটানৰ সৈতে থকা প্ৰাকৃতিক সংযোগস্থলে বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে এক সুৰক্ষিত কৰিড’ৰ নিশ্চিত কৰে। ৰাইমোনাৰ ঘোষণাই পশ্চিম অসমৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যক সুৰক্ষা দিয়াত এক বৃহৎ পদক্ষেপ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে।

৮. শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Sikhna Jwhwlao National Park)

শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Sikhna Jwhwlao National Park) অসমৰ বডোলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত চিৰাং জিলা আৰু কোকৰাঝাৰ জিলাত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ৩১৬.২৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰত বিস্তৃত এই উদ্যানখন বৃহত্তৰ মানস জৈৱমণ্ডলৰ অংশ আৰু ই আন চাৰিখন আঞ্চলিক উদ্যানক সংযোগ কৰে। অসম চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে অনুষ্ঠিত কেবিনেট বৈঠকৰ সময়ত আনুষ্ঠানিকভাৱে এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।

শিখনা জৌলাও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বড়োলেণ্ডৰ তৃতীয়খন আৰু অসম ৰাজ্যৰ অষ্টমখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন ৪৬০ টাতকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ পখিলা আৰু সোণালী বান্দৰ, এশিঙীয়া গঁড় আৰু ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘৰ দৰে বিৰল প্ৰাণীৰ বাসস্থান।